Hoe kwam ik tot deze vraagstelling:

Oorspronkelijk wilde ik een onderwerp dat zijn basis had in generaties van vroeger en nu. Hoe dingen evolueren en aangepast worden naar een maatschappijbeeld. Uiteindelijk kwam ik op het gegeven ‘eten’. Vermits ik zelf sinds 3 jaar aan een chronische darmziekte lijd besef ik goed dat eten niet zo vanzelfsprekend is zoals het voor velen lijkt. Het is een onderwerp dat door de jaren heen een enorme evolutie heeft ondergaan op verschillende gebieden maar vooral in onze maatschappij. Het beïnvloedt ons enorm, en we worden er voortdurend op gewezen in het straatbeeld en via reclame. Om mijn creativiteit te vinden binnen dat thema heb ik het bredere gegeven ‘eten’ op een persoonlijke manier verwerkt door een link te leggen naar de 7 hoofdzonden. Door mensen te confronteren met de zonden die wij allemaal meedragen in onszelf en met een gegeven waar we iedere dag mee geconfronteerd worden namelijk eten. De hoofdzonden zijn verhalen die ook tot op de dag van vandaag herhaaldelijk terugkeren in onze samenleving net zoals eten. Vaak wordt er van weggelopen maar met dit eindwerk wilde ik de confrontatie aangaan.

Mijn proces valt onder te verdelen in 6 stappen:

1/ Generaties van vroeger en nu

2/ Eten, eetpatronen en eetrituelen

3/ Persoonlijke verwerking van het thema door het te linken aan de 7 zonden:
The eating sinner

4/ Afzonderlijk en gezamenlijk onderzoek omtrent eten en de 7 zonden

5/ Vormgevelijk denken: publicatie
Het zoeken naar zondige verhalen of het zelf schrijven ervan en deze verwerken
via tekst en beeld.

6/ Grotere confrontatiemogelijkheid via projectie op een tafel, en op deze manier
het sociale aspect van eten meer naar voor brengen.
Oorspronkelijk vertrokken van het concept van zeefdrukken op tafellakens.

Mijn proces is zichtbaar gemaakt via een conceptmap en een blog met een uitgebreide onderzoeksbasis in verschillende facetten: maatschappijbeeld, kunsten, religies, een onderdeel eten, een onderdeel zonden, een script en een storyboard.

Presentatie

Mijn werk wordt gepresenteerd via een animatie die verwezenlijkt is via stopmotion, film, foto en geluid en nadien geprojecteerd op een tafel waaraan 2 kijkers kunnen plaatsnemen en zo een deel van de installatie worden. De omstaanders kunnen mee in de projectie glippen doormiddel van de beelden in het midden van de tafel en door meer het totaalgebeuren en het volledig kader van de tafel te aanschouwen.
Ik heb geprobeerd een open dialoog te creëren. Ik wou mensen niet vastpinnen op een gegeven, op mijn visie, daarom heb ik gekozen om zowel direct, via letterlijke boodschappen, als indirect, via beelden die voor eigen interpretatie vatbaar zijn, te werken.

Reflectie, het plaatsen van mijn werk in een ruimere context

Eten is heel gewoon, iedereen eet. Mensen voeden zich anders gaan ze dood.
Spijtig is dat veel mensen inderdaad niet veel meer doen dan zich voeden: eten wordt vaak gereduceerd tot een noodzakelijke handeling, een strikt fysiek mechanisme. Op deze manier verdwijnen alle mogelijkheden die eten biedt en alle aspecten die aan het eten zijn verbonden.

Wanneer we vandaag de dag een boekenwinkel binnenstappen, worden we om de oren geslagen met kookboeken allerhande. Ook tijdschriften besteden steeds meer aandacht aan de thematiek van het voedsel en de maaltijd. Tegelijkertijd schieten trendy eethuizen als paddestoelen uit de grond. Je kan dus stellen dat we vandaag de dag in een eetcultuur leven. Ondanks de uitgesproken aandacht die in onze samenleving aan voedsel en eten geschonken wordt, is het zo dat in heel wat gezinnen de gezinsleden steeds minder vaak de maaltijd samen nuttigen en dat de maaltijd niet zelden voor de televisie of zelfs in de kamer wordt geconsumeerd. Daarbij komt dat zwaarlijvigheid als dé ziekte van de 21ste eeuw wordt omschreven, eten neemt dus al te vaak de plaats van affectie in in iemands leven, van vraatzucht tot een goddelijk lichaam.

In ons cultureel klimaat worden calorieën in overvloed geteld. Alhoewel mensen vandaag de dag meer dan ooit de energetische waarde kennen van het eten dat op hun bord ligt, wordt niet altijd stil gestaan bij de waarde op zich van de maaltijd en van het eten. De maaltijd (en het voedsel) is geen neutraal gegeven, maar beladen met culturele, filosofische en religieuze betekenissen.

De kracht van voedsel is dus niet te onderschatten. Als het op creativiteit aankomt is eten een veel breder middel dan we ooit hadden kunnen denken!

Maar na een tijdje wou ik toch op zoek naar een ander uitwerkingsmethode…wou ik met een boek afstuderen?

Na lang nadenken kwam ik op het idee om dingen te tonen op tafellakens via zeefdruk of print. Dit idee is verder geëvolueerd naar een projectie van een animatie op een tafel waaraan de kijker kan aan zitten of rond kan staan.

Op de tafel zal niets effectief staan, alles word geprojecteerd, van de borden, het eten, tot de handen van de personen aan tafel. In de gerechten zitten dan verborgen boodschappen die gebaseerd zijn op één van de zonden. In het midden zal een zilveren schotel staan waar nog andere beelden toegevoegd worden.

Dit alles zal gebeuren via film en stopmotion.

de inspiratie die uiteindelijk tot mn uitwerkingsidee heeft geleid.

een schets om de uiteindelijke opstelling te tonen.

Bovenaanzicht.

Eten, eetpatronen, eetrituelen komen voor in verschillende generaties, culturen en geloven. Tijdens mijn pril onderzoek is me al duidelijk geworden dat er veel betekenissen schuilen achter eten. Eten is ten allereerste een manier om in leven te blijven. Eten is ook een sociaal bindmiddel. Maar je vind er ook een genot en een noodzakelijk kwaad in, dat je ook terug vind bij de hoofdzonden.

Eten is heel gewoon. Iedereen eet. Mensen voeden zich, anders gaan ze dood. Eten wordt vaak gereduceerd tot een noodzakelijke handeling, een strikt fysiek mechanisme. Op deze manier verdwijnen alle mogelijkheden die eten biedt, en alle aspecten die aan het eten zijn verbonden. De esthetiek van het eten is volkomen onbelangrijk; het rituele en spirituele karakter dat eten kan hebben is verdwenen; de sociale functie van eten doet er niet toe – men voedt zich, anders gaat men dood.

Ik ontdekte ook een dubbel gevoel: enerzijds eten we niet meer op instinct of hongergevoel omdat het eten meer voor het grijpen ligt. Op iedere hoek van de straat is er wel een eetgelegenheid.Eten is een noodzakelijke handeling waarbij de esthetiek onbelangrijk geworden is. Mensen zouden bewuster moeten omgaan met eten en hun manier van eten.

Anderzijds gaan we ook veel bewuster om met voedsel. Eten neemt vaak de plaats van affectie in in iemands leven. (van vraatzucht tot goddelijk lichaam) We hebben ook meer keus in voedsel, exotische vruchten uit verre landen liggen voor het grijpen in de supermarkten. Het is een nieuw soort gebruik en gewoonte geworden in ons dagdagelijkste leven.
De mens word ook meer en meer bezeten door eten vaak als reactie op zaken waarvan de media ons bewust maakt. (maatschappijbeeld cola)

Ook de kracht van voedsel is me heel duidelijk geworden tijdens dit onderzoek. Dat als het op creativiteit aankomt, eten een veel breder middel blijkt te zijn dan je denkt. Zo vinden we eten ook vaak terug als kunstvorm die vele variaties kent. Uiteraard denken we dan aan de vele kunstenaars die in de middeleeuwen eten als onderwerp voor hun stillevens hebben gebruikt.
Recente kunstenaars uiten hun visie via het gebruik van echt of namaak voedsel.Daniel Spoerri toont de vergankelijkheid van het genot van eten, met zn eat art verwijst hij naar het samen eten en het creatieve element ervan. Het videowerk van Hans Op De Beeck toont aan dat samen eten echter niet altijd de communicatie bevordert. De video van de zussen LA Raeven heeft dan weer alles te maken met vasten en weigeren van voedsel. Decadentie en overdaad vinden we terug in de kaviaarschilderijen van georg Herold. Wim Delvoye toont voedsel als economisch goed.

Omdat er al zoveel gedaan was omtrend het gegeven eten en voedsel wou ik een manier vinden om het anders naar voren te brengen.Hierdoor kwam ik op het idee om het te linken aan de 7 zonden. Lust, wraak, hebzucht, ijdelheid, jaloezie, en vraatzucht vertellen een eeuwenoud en universeel verhaal. Van normen en waarden. Van generaties.

Dus ik ga het bredere gegeven eten op een persoonlijke manier verwerken door het te linken aan de 7 zonden, mensen confronteren met de zonden die wij allemaal meedragen in onszelf en met een gegeven waar we iedere dag mee geconfronteerd worden namelijk eten.

Ik ga op zoek naar verhalen, bekende maar ook onbekende. Ik schrijf er enkele zelf. Zo is er het verhaal van een wraaklustige vrouw die zich af reageerd op een hoopje gehakt alsof het haar man was, zo is er het verhaal van de jaloerse man die na het vermoorden van zijn vrouw en haar minnaar zn galgenmaal krijgt voorgeschoteld en uiteraard ook het verhaal van adam en eva die de lust naar de verboden vrucht niet konden weerstaan. Is het mogelijk dat Adam en Eva uit het Paradijs werden verdreven vanwege een sinaasappel, een peer of een mango? Waarom het nu net die appel is ligt aan het feit dat er veel verborgen symbolen te vinden zijn in deze vrucht.

De verleidelijke kleuren van de appel, zijn dubbelzinnige smaak, zijn vrouwelijk aandoende klokhuis, en bovenal het verborgen pentagram werden geïnterpreteerd als tekenen dat dit de
verboden vrucht was die aan de Boom der Kennis was gegroeid.

Op deze manier zou ik dus de eating sinner naar voren willen brengen.

Voedsel is geen neutrale zaak binnen de verschillende religies. De verschillende religies hebben allemaal hun eigen kenmerken en regels. Een aantal van die regels zijn de spijswetten: dit zijn wetten die het consumptiepatroon van de leden van de betreffende godsdienst beschrijven. Hieronder vallen zowel verboden levensmiddelen als toegestaan voedsel. Zowel de manier van slachten en produceren, bereiden, bewaren of nuttigen, worden in meer of mindere mate door het geloof bepaald.

De islam verbiedt producten zoals varkensvlees, aaseters en alcohol of andere verdovende middelen. Vlees van andere dieren mag geen bloed bevatten, de slachtwijze is er op gericht het dier te laten bloeden. Er mag niet verdoofd worden bij de slacht maar daarbij moet worden opgemerkt dat de religieuze slachtwijze (waarbij de naam van Allah wordt uitgesproken) er niet op gericht is om het dier veel pijn te doen. De rustdag is de vrijdag: op deze dag wordt niet geslacht. Tijdens de Ramadan wordt van zonsopgang tot zonsondergang gevast. In landen waar met de handen wordt gegeten zal altijd de rechterhand worden gebruikt, de linkerhand is onrein.

Het jodendom verdeelt voedsel in koosjer (religieus toegestaan) en niet koosjer. Vlees en zuivel moeten strikt gescheiden worden. Dit gaat zo ver dat er twee serviezen en twee aparte pannensets zijn. Ook de joodse wet kent het verbod op bloed, bepaalde vissoorten (zonder schubben) en varkensvlees, maar ook op bepaalde planten. Koosjere spijzen en dranken mogen niet in contact komen met niet koosjere voedingsmiddelen. De rustdag is zaterdag (sabbat), op deze dag mag er strikt formeel geen eten bereid worden maar wel worden gegeten. De strenge koosjere wetten worden in orthodoxe kringen wel toegepast maar in de meeste westerse gemeenschappen wordt er wat minder strikt mee omgegaan.

Boeddhisten mogen geen vlees en geen planten uit de uienfamilie eten. Eiwitten worden geleverd door tarwegluten en sojabonen. Alcohol is streng verboden. In bepaalde boeddhistische orden mag men na het middaguur niets meer eten.

Het hindoeïsme heeft geen geschreven spijs- en drankwet maar door het geloof in reïncarnatie zijn de hogere kasten bijna allen vegetariërs. Rundvee is heilig en wordt dus niet gegeten. Het gebruik van alcohol en te veel kruiden wordt sterk afgeraden. Tenslotte is reinheid erg belangrijk. Bereiders van voedsel moeten altijd rein zijn, evenals de consumenten van het voedsel.

Mormonen worden aangeraden het lichaam zo gezond en rein mogelijk te houden. Cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, cola) zijn verboden, en ook tabak wordt afgeraden. Een aspect van de leer is dat de mormoon zelfstandig moet zijn en zichzelf moet kunnen voorzien. Voorraadvorming is een aspect waar aandacht aan besteed wordt, vandaar dat mormonen een grote nood hebben aan gedroogd en ingeblikt voedsel.

Christenen kennen niet veel spijsvoorschriften. Carnaval, de vastenperiode en Pasen zijn echter wel overblijfselen uit een tijd waarin spijsvoorschriften geldig waren. Na Aswoensdag werd men geacht matig en sober te eten, om vervolgens met Pasen weer volop te genieten. Katholieken hanteerden de vrijdag als visdag. Maar tegenwoordig wordt (uit gezondheidsoverwegingen) geadviseerd om 2x per week vis te eten en ‘vrijdag visdag’ komt in Nederland [en België] nog maar sporadisch voor.
Brood, wijn en olie in het christendom

In de vierde eeuw werd de christelijke godsdienst de officiële cultuur van het keizerrijk en vanaf dat moment manifesteerde deze zich in vele opzichten als getuige en erfgenaam van zowel de joodse cultuur als de Griekse en de Romeinse. Het christendom dat in een authentieke mediterrane beschaving ontstaan en tot ontwikkeling gekomen was, had niet getalmd om als voedingssymbolen en instrumenten voor zijn eredienst die producten te kiezen die zowel in materiële als ideologische zin de basis vormden van deze beschaving: brood en wijn. Na niet geringe polemieken kregen zij de rol toebedeeld van heilige voedingsmiddelen bij uitstek, het beeld en middel van het wonder van de eucharistie. En ook olie, die eveneens onmisbaar was voor de liturgie (voor de toediening van de heilige sacramenten en speciaal om de verlichting in de heilige plaatsen te ontsteken). Enerzijds impliceerde deze keuze een breuk met de joodse traditie, die zowel het brood als de wijn van het offerritueel uitsloot. Brood was gezuurd en derhalve in zekere zin ‘verdorven’ voedsel, wijn was behalve een gefermenteerde een bedwelmende drank. Anderzijds werd door deze keuze de opname van het nieuwe geloof in het waardensysteem van de Romeinse wereld gemakkelijker gemaakt. We kunnen deze redenering ook omdraaien: in de rituele verering van deze drie producten kunnen we natuurlijk ook de invloed van een cultuur, de Romeinse, herkennen, die op veel aspecten van het opkomende christendom haar stempel drukte. Zeker is, of het nu was vanwege de prestige van de Romeinse traditie of vanwege de stimulerende kracht van het nieuwe geloof, dat brood, wijn en olie een buitengewoon succes kenden. Naarmate het christendom zich gaandeweg in Europa verspreidde, en, soms ook op gewelddadige wijze, de plaats innam van andere vormen van religie, werden deze producten – die reeds wijde bekendheid genoten in de sterk geromaniseerde streken – ook het symbool van het nieuwe credo.

De symbolische lading die de christelijke schrijvers uit de vierde en vijfde eeuw aan brood, wijn en olie meegaven is buitengewoon intens. Over Ambrosius leren we dat hij zijn welsprekendheid aanwendde ‘om het volk het wezen van uw [Gods] tarwe, de vreugde van uw olie en de ingetogen roes van uw wijn deelachtig te maken’.

Het feest op zondag

Feesten representeren het buitengewone, terwijl hun betekenis bepaald wordt door hun verhouding met het alledaagse. De verschijning van het feest toont iets van het wezen van de viering – in hun uitbundigheid en overvloed leveren feesten kritiek op het gewone leven, maar zij maken het dagelijkse zo ook draaglijk. (…) Feesten kenmerken zich door uitbundigheid in muziek, licht, beweging en taal, in eten en drinken, in versiering en tooi. Een ingetogen feest bestaat niet. Feesten zijn door overmaat en overvloed getekend. Ze overstijgen zo de beperktheid en schraalheid van het bestaan. Feesten duren eindeloos, alsof er geen einde bestaat. Vierend lijken er geen grenzen aan wat mogelijk is. Feestend wordt de stilte doorbroken, de eenzaamheid vergeten, is men open voor het andere en de anderen. (…)

De zondag is het op de weekcyclus betrokken Paasfeest. De christelijke zondag staat in het teken van de herdenking van het heilsgebeuren van de opstanding, de doorbreking van de geschiedenis. De zondag staat in het teken van de bijeenkomst van de gemeente ter viering van de eucharistie, Christus’ dood en opstanding. Deze sacramentele handeling onderscheidt zich van alle andere religieuze gebruiken en handelingen daarin dat de bijeenkomst van de gemeente op een bepaalde plaats en tijd en volgens bepaalde regels als noodzakelijk voor het ritueel is vereist. Op de zondag wordt zo ook de gemeenschap gevierd, het doorbreken van isolement en eenzaamheid, de opheffing van vervreemding en begeerte. De symboliek van het ritueel – de maaltijd en de verkondiging – is niet instrumenteel, niet doelgericht. Het begrip doel veronderstelt dat het zwaartepunt van de zaak excentrisch is, er buiten ligt. In de liturgie kent de kerk geen doel. Er bestaat geen uitgewerkt pedagogisch plan. De feestelijke viering heeft alleen maar zin, zij bestaat in zichzelf. Het is als spel en als het scheppen van de kunstenaar. In de viering probeert men, als degene die een kunstwerk beschouwt, zichzelf terug te vinden, het innigste heimwee te vervullen. In die viering zijn zij die meedoen geworden als kinderen, spelend voor het aangezicht van de Heer. In die viering wordt het rusteloze zoeken naar een doel afgelegd, dan wordt er geleegd van genade, wordt de tijd verspild. De zondagse kerkdienst dient slechts de communitas. (…) Ook waar de zondag niet meer in de kerk gevierd wordt, blijft deze gemeenschapservaring typerend voor het feest. Dan wordt de gemeenschap gezocht in het voetbalstadion, op het strand en in ieder geval bij de avondmaaltijd. Is dat niet de gelegenheid waar het hele gezin bij elkaar komt?

deadmaneating

Je ziet Sjef van Oekel aan een tafeltje zitten, almaar doorzingend over eten terwijl de schotels zich om hem heen opstapelden, je krijgt het gevoel dat de tekst steeds krankzinniger word, om ten slotte te eindigen met een delirium.
Als je tekst apart leest lijkt het niet zo extravagant. Maar je mag de tekst niet isoleren van het visuele gedeelte, van wat er zichtbaar is op het tvscherm. Zoals in alle dramatische kunst vormen de woorden plus de regie 1 geheel, het oog doet even hard mee als het oor. De vette-jusepisode staat in het teken van ‘meer’. Steeds meer wordt er voor Van Oekel neergezet, merk op hoe in de tekst van het lied de woorden ‘veel’ en ‘vele’ telkens terugkomen. Steeds nieuwe gerechten worden aangedragen door een stroom van kelners: schotels worden opzij geduwd om plaats te maken voor andere; als de tafel vol is worden de schalen boven op elkaar gekwakt.
Het kan niet op en men blijft zitten met een eindindruk, niet zozeer van overvloed als wel van weerzin. De droom van een festijn is een nachtmerrie geworden. Het word nog verergerd als er een einde lijkt te komen aan de stroom van gerechten bij ‘koffie toe en dan naar bed’ maar het proces dan weer van voren af aan begint.
Wat te zeggen van het eten zelf? zijn het paradijselijke recepten uit de hoorn des overvloeds? verfijnde delicatessen? helemaal niet, wat er opgediend wordt is weinig delicaat, een samenloop van grove smaak.
Het is wel een kritiek op het Hollandse eten, maar de gerechten zijn niet specifiek Hollands, de opsomming weerspiegelt eerder hoe buitenlandse gerechten hun verschijning maken in onze supermarkten en in onze keuken: van overal wat en uit hun verband gerukt. Ze worden gekocht en zonder systeem in menu’s verwerkt.

Het is een menu van liefdeloos voedsel, burgerlijk en tegelijk agresief. Het eten wordt gebruikt om de mensen met hun neus te drukken op de waardeschaal van de burgerlijke eterij of op de waardeschaal van het najagen van een eindeloze stroom goederen die nooit bevredigd. Je blijft achter met een schuldgevoel en vol weerzin van jezelf.
De makers waren puriteinen, maar ook dichters. De hele scène heeft alle karakteristieken van grote poëzie: beeldend, op verschillende manieren te interpreteren, extravagant en mateloos. Het mag grof en afstotelijk lijken maar het verdient een plaats in de Eat-Art-stroming van de late jaren zestig.

De oude Chu (Lung) wijdde zijn leven aan de keuken en de traditie. De ingewikkelde schotels die hij klaarmaakt, hebben hem verwijderd van zijn drie dochters. De oudste, de zwaar christelijke Jen (Yang), is scheikundelerares geworden, de tweede, Kien (Wu), is een arrogante zakenvrouw, en de jongste, Ning (Wang), werkt bij McDonalds. Ze willen dat hun vader trouwt, zodat ze het huis uit kunnen. Dan komt er een weduwe naast hen wonen, Madame Liang (Gua). Zij neemt hem bij de hand en helpt hem bij de toenadering tot zijn dochters, die ook ingrijpende veranderingen in hun leven doormaken. Taipeh wordt heen en weer geslingerd tussen vernieuwing en traditie, wat zelfs de oudsten niet kan ontgaan. De film toont de vanzelfsprekendheid van de veranderingen, ondanks het uitermate stereotiepe gedrag van de protagonisten. Scenario van regisseur Lee, Hui-Ling Wang en James Schamus. Camerawerk van Jong Lin.