Onderzoeksvraag EAT YOUR SINS

Onderzoeksvraag
Eten en de 7 zonden, ze vertellen een eeuwenoud en universeel verhaal van normen, waarden en generaties. Hoe kan ik onze eetcultuur nieuw leven inblazen en mensen via een andere benadering een nieuwe kijk geven op beide thema’s?
Hen terug bewust laten worden van het sociale en maatschappelijke aspect.

Hoe kwam ik tot deze vraagstelling:

Oorspronkelijk wilde ik een onderwerp dat zijn basis had in generaties van vroeger en nu. Hoe dingen evolueren en aangepast worden naar een maatschappijbeeld. Uiteindelijk kwam ik op het gegeven ‘eten’. Vermits ik zelf sinds 3 jaar aan een chronische darmziekte lijd besef ik goed dat eten niet zo vanzelfsprekend is zoals het voor velen lijkt. Het is een onderwerp dat door de jaren heen een enorme evolutie heeft ondergaan op verschillende gebieden maar vooral in onze maatschappij. Het beïnvloedt ons enorm, en we worden er voortdurend op gewezen in het straatbeeld en via reclame. Om mijn creativiteit te vinden binnen dat thema heb ik het bredere gegeven ‘eten’ op een persoonlijke manier verwerkt door een link te leggen naar de 7 hoofdzonden. Door mensen te confronteren met de zonden die wij allemaal meedragen in onszelf en met een gegeven waar we iedere dag mee geconfronteerd worden namelijk eten. De hoofdzonden zijn verhalen die ook tot op de dag van vandaag herhaaldelijk terugkeren in onze samenleving net zoals eten. Vaak wordt er van weggelopen maar met dit eindwerk wilde ik de confrontatie aangaan.

Mijn proces valt onder te verdelen in 6 stappen:

1/ Generaties van vroeger en nu

2/ Eten, eetpatronen en eetrituelen

3/ Persoonlijke verwerking van het thema door het te linken aan de 7 zonden:
The eating sinner

4/ Afzonderlijk en gezamenlijk onderzoek omtrent eten en de 7 zonden

5/ Vormgevelijk denken: publicatie
Het zoeken naar zondige verhalen of het zelf schrijven ervan en deze verwerken
via tekst en beeld.

6/ Grotere confrontatiemogelijkheid via projectie op een tafel, en op deze manier
het sociale aspect van eten meer naar voor brengen.
Oorspronkelijk vertrokken van het concept van zeefdrukken op tafellakens.

Mijn proces is zichtbaar gemaakt via een conceptmap en een blog met een uitgebreide onderzoeksbasis in verschillende facetten: maatschappijbeeld, kunsten, religies, een onderdeel eten, een onderdeel zonden, een script en een storyboard.

Presentatie

Mijn werk wordt gepresenteerd via een animatie die verwezenlijkt is via stopmotion, film, foto en geluid en nadien geprojecteerd op een tafel waaraan 2 kijkers kunnen plaatsnemen en zo een deel van de installatie worden. De omstaanders kunnen mee in de projectie glippen doormiddel van de beelden in het midden van de tafel en door meer het totaalgebeuren en het volledig kader van de tafel te aanschouwen.
Ik heb geprobeerd een open dialoog te creëren. Ik wou mensen niet vastpinnen op een gegeven, op mijn visie, daarom heb ik gekozen om zowel direct, via letterlijke boodschappen, als indirect, via beelden die voor eigen interpretatie vatbaar zijn, te werken.

Reflectie, het plaatsen van mijn werk in een ruimere context

Eten is heel gewoon, iedereen eet. Mensen voeden zich anders gaan ze dood.
Spijtig is dat veel mensen inderdaad niet veel meer doen dan zich voeden: eten wordt vaak gereduceerd tot een noodzakelijke handeling, een strikt fysiek mechanisme. Op deze manier verdwijnen alle mogelijkheden die eten biedt en alle aspecten die aan het eten zijn verbonden.

Wanneer we vandaag de dag een boekenwinkel binnenstappen, worden we om de oren geslagen met kookboeken allerhande. Ook tijdschriften besteden steeds meer aandacht aan de thematiek van het voedsel en de maaltijd. Tegelijkertijd schieten trendy eethuizen als paddestoelen uit de grond. Je kan dus stellen dat we vandaag de dag in een eetcultuur leven. Ondanks de uitgesproken aandacht die in onze samenleving aan voedsel en eten geschonken wordt, is het zo dat in heel wat gezinnen de gezinsleden steeds minder vaak de maaltijd samen nuttigen en dat de maaltijd niet zelden voor de televisie of zelfs in de kamer wordt geconsumeerd. Daarbij komt dat zwaarlijvigheid als dé ziekte van de 21ste eeuw wordt omschreven, eten neemt dus al te vaak de plaats van affectie in in iemands leven, van vraatzucht tot een goddelijk lichaam.

In ons cultureel klimaat worden calorieën in overvloed geteld. Alhoewel mensen vandaag de dag meer dan ooit de energetische waarde kennen van het eten dat op hun bord ligt, wordt niet altijd stil gestaan bij de waarde op zich van de maaltijd en van het eten. De maaltijd (en het voedsel) is geen neutraal gegeven, maar beladen met culturele, filosofische en religieuze betekenissen.

De kracht van voedsel is dus niet te onderschatten. Als het op creativiteit aankomt is eten een veel breder middel dan we ooit hadden kunnen denken!

Nieuwe kijk

Na het eerste gesprek met mn begeleidend team is het idee er gekomen van het gegeven eten te linken aan de 7 zonden. Ik zou er eens over gaan nadenken… en nu ik er verder over heb nagedacht zie ik het in feite wel zitten. De ene zonde zal al makkelijker gaan dan de andere, maar het is en moet een uitdaging blijven!

Twijfel

… maar dan kwam de twijfel: was het niet te breed genomen, zou ik iedereen in mijn visie en standpunt meekrijgen.

Ik ben dus opnieuw beginnen denken en zo kwam ik op een thema dat ik voordien opzij had geschoven omdat ik dacht dat het te beperkt en al teveel gedaan was, namelijk de 7 zonden. Iets dat ik ook al sinds jaren wel fascinerend vind.

Naar de kerk gaan we immers nog nauwelijks, maar van de 7 hoofdzonden geraken we niet af. Hoogmoed, hebzucht, lust, afgunst, gulzigheid, woede, gemakzucht… al bijna 2000 jaar staan deze zonden opgesomd. En ook in de kunst zijn ze altijd een belangrijke bron van inspiratie geweest. Dante schreef er zijn klassieke ‘Divina Comedia’ over, Hieronymus Bosch bouwde er een heel oeuvre omheen. Maar beschouwt de moderne mens de hoofdzonden nog wel als zonde? En zo niet, wat vinden we dan nu zonde? wat zijn de verleidingen van onze moderne maatschappij waaraan we moeilijk kunnen weerstaan?
Kunnen we spreken van nieuwe zonden? (wreedheid, egoïsme, overspel)

De hoofdzonden (zonden, deugde, geboden) blijven me fascineren, juist omdat ze een eeuwenoud, universeel verhaal vertellen. Van normen en waarden. Van generaties. Dit zijn verhalen die tot op de dag van vandaag keer op keer terugkeren in onze samenleving. Vaak word er van weggelopen, is het tijd voor een confrontatie?

Eten

Toen kwam ik op iets dat sinds een paar jaar ook mijn eigen leven beïnvloed, namelijk eten. Als je iemand bent met de ziekte van crohn dan kom je pas echt tot de conclusie dat eten niet zo vanzelfsprekend is als dat het lijkt.

Eten, eetpatronen en eetrituelen komen voor in verschillende generaties, culturen en geloven. Is eten een bijzondere bezigheid in dagelijkse rituelen? Dit ligt bij iedereen anders en wordt door verschillende factoren bepaald.

Hoe men vroeger at volgens de catechismus, hoe men vaste dagen had waarop men bepaalde dingen at (vrijdag visdag).
Hoe men in een klooster eet in stilte en volgens de regel van Benedictus: bewust omgaan met wat je krijgt, de waarde ervan kennen en maat houden zijn ingrediënten van deze regel ( de maaltijd des Heren tot bonen als monastieke kost.) Het christelijk idee van dankbaarheid voor wat ons allemaal gegeven is.
Hoe eten het geheim van een succes kan beteken. Bodybuilders en topsporters waarbij uitgekiende voedingsschema’s tot hun dagelijkse ritueel behoren.

Hoe eten vaak de plaats van affectie inneemt in iemands leven. (van vraatzucht tot goddelijk lichaam)

In onze moderne maatschappij wordt er steeds meer, maar ook steeds minder bewust omgegaan met voedsel. Eten is op zichzelf niet vreselijk interessant. Want alles is er. Overal is voedsel.
We eten niet meer op instinct of hongergevoel omdat het eten meer voor het grijpen ligt. Op iedere hoek van de straat is er wel een eetgelegenheid. Misschien is dat de reden voor de achteloosheid en het gebrek aan respect waarmee mensen met hun eten omgaan. Misschien werkt de enorme keuze averechts, misschien zijn er andere oorzaken aan te wijzen, maar het valt niet te ontkennen dat er zelden wordt gegeten met aandacht voor het voedsel, laat staan met liefde en respect. Eten is een noodzakelijke handeling geworden waarbij de esthetiek onbelangrijk geworden is. Het spirituele en rituele karakter is vaak verdwenen.( In welke deelgebieden is het wel nog aanwezig?)

Anderzijds gaan we ook veel bewuster om met voedsel. We hebben bv meer keus in voedsel, exotische vruchten uit verre landen waarvan we de naam nog net kunnen uitspreken liggen voor het grijpen in de supermarkten en waardoor we vele traditionele groenten vergeten. Het is een nieuw soort gebruik en gewoonte geworden in ons dagdagelijkse leven.
De mens word ook meer en meer bezeten door eten, vaak als reactie op zaken waarvan de media ons bewust maakt. (letten op onze lijn, bio, light…)

Na lang nadenken om deze info in een onderzoeksvraag te gieten kwam ik op:

“Kan voedsel een factor van culturele betekenis zijn over de grenzen van landen, generaties, geloven en culturen heen.

Dit was iets waar ik echt mee verder kon en waar ik het gevoel bij had dat het me zou blijven boeien voor de lange periode die nog kwam.

Toelichting

Voor het eindwerk in het masterjaar moet je voor jezelf een onderzoeksvraag opstellen. Ermee rekening houdende dat de onderzoeksvraag in essentie een ontwerpsonderzoek moet zijn. Hoe ga jij als ontwerper om met deze ontwerpproblematiek om en welke stappen zet je, om in je masterproef hiervoor een oplossing te vinden? De masterproef is een onderzoek in de kunsten als sluitstuk van de opleiding waarin de student zijn competenties bewijst en een persoonlijke visie aantoont, aan de hand van een zelfgekozen thema. De proef is gebaseerd op een relevant, hedendaags onderwerp.

Voor zover de vaste informatie rond de afstudeerprojecten.

Mijn visie?

Eigenlijk net dezelfde, vooral het onderdeel persoonlijk visie vind ik belangrijk. Ik wil zeker dat mijn eindwerk iets is dat me persoonlijk boeit en dat het iets is dat mee een stukje van mn persoonlijkheid vormt en toont.

Toen ik begon na te denken over het eventuele thema van mn eindwerk wist ik al dat het iets zou zijn dat handelde over generaties van vroeger en nu. Het is iets dat me altijd geboeid heeft en ik vind het interessant hoe dingen of gebeurtenissen van vroeger invloed hebben op onze manier van denken nu en op onze recente samenleving.

Nu moest ik nog een thema vinden dat zn basis vond in die generaties…